Makina, Endüstri, İşletme, Uçak, Havacılık ve Uzay Mühendisliği
Bölüm Başkanları ile Makina Mühendisleri Odası buluştu

Üniversitelerin Makina, Endüstri, İşletme, Uçak, Havacılık ve Uzay Mühendisliği Bölüm Başkanları ve Makina Mühendisleri Odası Buluşması 19 Ekim 2002 tarihinde Ankara'da yapıldı.

Toplantıya Türkiye ve Kıbrıs’ta bulunan 47 makina, 36 endüstri, işletme, uçak, uzay ve 
havacılık mühendisliği bölümlerinden 47 akedemisyen katıldı. 

Toplantıda üniversitelerde akreditasyon, mezuniyet öncesi ve sonrası yaşanan sorunlar ve olası çözüm önerileri, Üniversiteler ile Makina Mühendisleri Odası arasında kurulan ilişkiler ve bu ilişkilerin kurumsallaştırılması konuları değerlendirildi.

Makina Mühendisleri Odası Başkanı Emin Koramaz toplantının açılış konuşmasında özetle şunlara değindi:

"İçinde yaşadığımız yüzyıl küreselleşme, bilim, teknoloji ve enformasyon çağı olarak adlandırılmaktadır. Bu süreçte özellikle gelişmiş ülkeler ulusal çıkarları doğrultusunda ulusal yenilenme politikalarını hayata geçire-bilmek için ARGE çalışmalarına bilim teknoloji ve eğitim alt yapısına bütçelerinden ayırdıkları kaynakları her geçen gün arttırmaktadırlar. 

Odamız bünyesinde yurt içinden ve dışından mezun olmuş makina, endüstri, işletme, uçak, havacılık, uzay, sanayi, imalat sistemleri ve üretim teknikleri mühendislerini barındırmaktadır. Tüm bu mühendislik disip-linleri bilimsel ve teknolojik gelişmelerin, sanayileşmenin ve kalkınmanın en önemli itici güçleridir. Üretime, sanayileşmeye, bilim ve teknolojiye gereken önemin verilmemesi meslek uygulama alanlarımızı giderek daraltmaktadır. 

Ülkemizde her alanda yaşanan dağınıklık ve plansızlık mühendislik eğitimi politikalarına da yansımaktadır. 1980'li yıllardan sonra insan gücü planlaması, gerekli altyapı ve eğitim kadrosu göz önüne alınmadan 55 yeni üniversite kurulmuştur.

Halen ülkemizde mühendis ve mimarların %40'ı açık işsiz veya meslekleri dışında başka alanlarda çalışmak zorunda kalmaktadır. Önlem alınmazsa bu durum gelecekte daha vahim tablolar ortaya çıkaracaktır.

Odamıza kayıtlı mühendislik disiplinleri açısından da durum iç açıcı nitelikte değildir. Makina mühendisliği eğitimi veren bölüm ve fakültelerin sayısı 46, endüstri-işletme mühendisliği eğitimi veren bölüm ve fakültelerin sayısı 34, uçak-havacılık ve uzay mühendisliği eğitimi veren bölüm ve fakültelerin sayısı üçdür.

Halen Odamıza kayıtlı 49572 makina, 3476 endüstri-işletme, 688 uçak-havacılık ve uzay mühendisi bulunmaktadır. Toplam üye sayımız bugün itibariyle 53.817'dir. 1982 Anayasası ile Odaya üyeliği tercihlerine bırakılan kamu çalışanı meslektaşlarımız ve Odaya henüz üye olmayan meslektaşlarımız ile bu sayı 70.000 civarına ulaşmaktadır.

Eğitim programlarının, ders içeriklerinin, öğretim üyesi sayısı ve yeterliliklerinin, laboratuar, derslik, kütüphane, bilgisayar donanımı, araştırma ve barınak olanaklarının genel yetersizliği yanında, eğitim kuruluşları arasında bu olanaklar açısından da ciddi dengesizlikler bulunmaktadır.

Bu durum mezunlara da yansımakta, hepsi devlet tarafından açılan ve programları devlet tarafından saptanan üniversitelerden mezun olan mühendislerin çoğu yeterli niteliğe ulaşamamakta, eğitimde kalite eksikliği ve farklılığından kaynaklanan formasyon eksikliği ve farklılığında tek seçici güç piyasa olmakta, çoğu yeni mezun iş bulamamakta ve ekonomiye kazandırılamamaktadır.

AB ülkeleri, AB genelinde uyguladıkları birçok çerçeve program ile bir yandan eğitim seviyelerini yükseltmeye çalışırken diğer taraftan da meslek içi eğitim ve yaşam boyu eğitim programlarına büyük kaynaklar ayırmaktadırlar. Bu programlarının bir çoğu akademik ve mesleki yeterliliklerin tanınması konusunda yakın bir gelecekte AB ülkeleri arasında gerekli alt yapının oluşturulmasında önemli katkılarda bulunacak programlardır.

Açılış konuşması ardından katılımcı öğretim üyeleri yaşadıkları sorunlara ilişkin söz aldılar. Üzerinde en çok durulan konular ise; öğretim üyesi ve öğretim elamanı sayılarının üniversitelere göre farklılıklar gösterdiği, staj için firma/kurum bulunmasında ve nitelikli staj yapma konusundaki zorluklar, laboratuvar olanaklarının pek çok üniversitede yeterli olmadığı, bilgisayar ve internet olanağının yaygın olmadığı, orta öğretimdeki eğitim kalitesinin düşmesinin üniversiteleri olumsuz etkilediği, akreditasyon süreçlerinin iyi planlanması gerektiği, profesyonel mühendislik kavramı, asistanların yeterli ekonomik olanakları olmaması nedeniyle üniversitelerde alt kadrolardan öğretim üyesi yetişmesi konusunda önemli sorun olduğu, sanayi ve üniversite iletişiminin istenilen düzeyde olma-ması nedeniyle üniversitelerin yetişen mühendislerin ne gibi eksiklikleri olduğu konusunda yeterli geri bildirime sahip olmadıkları idi. 

Ayrıca toplantıda söz alan Makina Mühendisleri Odası Sekreteri Ali Ekber ÇAKAR mezuniyet öncesi yaşanan sorunlar üzerine Makina Mühendisleri Odasının görüşlerini ifade etti. Çakar özetle şunları söyledi:

• Mühendislik ve mimarlıkla ilgili yüksek öğrenimin planlanması, yeni fakülte ve bölümlerin açılması, eğitim programlarının oluşturulması sürecinde Meslek Odaları ve Üniversite işbirliğinin geliştirilmesi.

• Mühendislik eğitimi veren üniversitelerin tek tek akredite edilmesi yerine tüm eğitim kurumlarının düzeyinin dünya standartları seviyesine çıkartacak araçların oluşturul-ması konusunda Meslek Odaları ile Üniversiteler arasında işbirliğinin yaratılması,

• Üniversite kontenjanlarının Üniversite, Sanayi ve Meslek Odalarının ortak çalışması ile ülkemizin ihtiyaç duyduğu alanlarda ve sayıda belirlenmesi,

• Üniversitelerin bütçeden ayrılan paylarının arttırılması, üniversitelerin bütçeleri ve yönetimi üniversite unsurlarının yönetiminde ve denetiminde olması,

• Odamızın yayınlamış olduğu Teknik Yayınların üniversite eğitim programlarında referans olarak gösterilmesi, kaynak kitabı olarak okutulmasının sağlanması.

• Mühendislik eğitimi sırasında gerçekleştirilen öğrenci staj programlarının Oda-Üniversite-Sanayi işbirliği çerçevesinde organize edilmesi ve bu konuda Odanın aktif rol üstlenmesi.

• Üniversite Oda arasındaki etkileşimi sağlamanın temel araçlarından biri olan Öğrenci Üyelik formasyonunun geliştirilerek özendirilmesi.

Toplantıda mezuniyet sonrası yaşanan sorunlar üzerine Makina Mühendisleri Odasının görüşlerini ise Oda Başkan Vekili Melih ŞAHİN aktardı. Şahin konuşmasında özetle şunları söyledi:

Mühendislik - mimarlık eğitiminde gerek açılan okullar gerek artırılan kontenjanlar açısından planlama anlayışının olmaması, özellikle belirli bölümlerden mezun mühendis ve mimarların istihdam sorununu arttırdığı gibi bu topluluğun mesleki kimliklerinde erozyon ve sosyal statü kaybına da neden olmaktadır. Çağdaş bir mühendislik formasyonunun deformasyona uğramadan ülkenin kalkınmasına yöneltilmesinin; üretim ekonomisi, Üniversite-Sanayi işbirliği, bilim ve teknoloji politikaları temelin-de uygulanan kalkınma stratejileri ile ilişkisi analiz edilmelidir ve buna uygun politikalar hedeflenmelidir. Ülkemizde mühendis ve mimarlarımızın %35'inin açık işsiz olduğu veya meslekleri dışında bir işte çalıştıkları, çalışanların büyük bir bölümünün ise mesleki tatmin ve mühendislik heyecanı duymadan mesleklerini uyguladıkları bilinmektedir. Diğer bir gerçek ise; ülkemizdeki 200 000'e yakın küçük ve orta ölçekli sanayi işletmesinde yani KOBİ' lerde mühendis mimar istihdam etme geleneğinin oluşmamış olmasıdır.
Yapılan araştırmalara göre; mühendislik mezuniyet bilgisinin %5'i her sene eski ve geçersiz hale gelmektedir. Yine yapılan araştırmalar mühendislik bilgisinin yarı ömrünün de, farklı mühendislik dallarına göre 2,5-7,5 yıl arasında değiştiğini göstermektedir. Dolayısı ile, mühendisler-mimarlar mesleki yaşamları boyunca, değişen ve gelişen teknolojilere sahip olabilmek için öğrenmeye devam ederler. Bu da öğrenme alanında sürekliliğin ve deneyimin önemini ortaya koymaktadır. Bu nedenle :

• Mezuniyet sonrası, üyenin sürekli eğitiminin sağlanması günümüzde kaçınılmaz bir zorunluluk haline gelmiştir. Odamız bu tespitten hareketle bünyesinde oluşturduğu MİEM (Meslek İçi Eğitim Merkezi) aracılığıyla üyenin uzmanlaşması, gelişiminin sürekli kılınması vb. amaçlı eğitim ve belgelendirme çalışmalarını sürdürmektedir. MİEM çalışmalarının geliştirilmesine yönelik Oda-Üniversite işbirliğinin sağlanması ve sürekli kılınması,

• MİEM tarafından düzenlenen eğitim programlarının geliştirilmesi, eğitim notlarının ve/veya kitaplarının hazırlanması, eğitici portföyünün arttırılması konularında Oda-Üniversi-te işbirliğinin geliştirilmesi ve sürekli kılınması,

• Odamızın yayın politikaları çerçe-vesinde mesleğimizle ilgili Teknik Yayınların, üyelerimizin ve öğrencile-rimizin kullanımına sunulması ve bu yayınların sayılarının arttırılması ama-cıyla ortak çalışmaların yürütülmesi,

• Odamız tarafından üretilerek kamuoyunun kullanımına sunulan Oda Periyodiklerinin ihtiyaç duyduğu (Mühendis Makina Dergisi, Endüstri Mühendisliği Dergisi A Grubu Yayın Katagorisinde ve Tesisat Mühendisliği Dergisi) bilimsel makale / yazı gereksinimlerinin karşılanmasına katkı sağlanması, hakemli dergi olan Oda Süreli Yayınlarındaki bilimsel makale ve yazı değerlendirme amaçlı oluşturulan uzman havuzunun çalış-masının etkin kılınması amaçlı Oda-Üniversite işbirliğinin geliştirilmesi.

• Odamız tarafından dönem içerisin-de düzenlenecek olan Kongre-Kurultay ve Sempozyumlara üniversitelerimiz-deki üyelerimizin ve öğretim üyelerinin yaptıkları bilimsel çalışmalarla katılımlarının sağlanması için Oda-Üniversite işbirliğinin geliştirilmesi.

• Meslek alanlarımızla ilgili kamu-oyunu doğru ve bilimsel bir şekilde aydınlatmak için üretilecek Oda Görüşlerinin oluşturulması sürecine üniversitelerimizdeki üyelerimizin aktif katkı ve katılımlarının sağlanması,

• AB Teknik Mevzuat Uyum sürecinin yaşandığı bu günlerde üniversite teknik imkanlarının (laboratuvar, araştırma merkezleri vb) sanayiye açılması ile ilgili Oda-Üniversite işbirliğinin geliştirilmesi.